عبد الله بن محمد ابن ناقيا ( ابن ناقيا البغدادي ) ( مترجم : ميرلوحى )

201

الجمان في تشبيهات القرآن ( فارسى )

و در پيش روى دبران ستارگان بسيارى گرداگرد هم قرار دارد ؛ از جملهء آنها دو ستاره كوچكى است كه تقريبا با يكديگر مماس است ، و عرب آن را « كلبى الدبران ( : دو سگ دبران ) » و بقيّه آنها را « قلاص » « 34 » مىنامند ، و سجع‌پرداز عرب گفته است : « اذا طلع الدبران توقّدت الحزّان ، و كرهت النّيران ، و يبست الغدران ، و رمت بانفسها حيث شاءت الصبيان » « 35 » و طلوع آن بيست و شش شب گذشته از ماه ايار « 36 » است . ديگر ( از منزلهاى ماه ) الهقعة مىباشد ، و آن سه ستاره كوچك مانند سه‌پايه اجاق است ، و گفته مىشود آن رأس الجوزاء است ، و ابن عبّاس به مردى كه ستارگان آسمان را كابين زنش قرار داد گفت : تو را از آن ستارگان ، ستاره هقعه كافى است ، و از آن جهت هقعه ناميده شده كه شبيه به دايره‌اى از دايره‌هاى سينه اسب است كه به آن « هقعه » گفته مىشود . و با طلوع آن مردم به آبهاى خود بازمىگردند ، و سجع‌پرداز عرب مىگويد : « اذا طلعت الهقعة تقوّض النّاس للقلعة و رجعوا الى النّجعة » « 37 » و طلوع آن نه شب گذشته از ماه حزيران « 38 » است . ديگر ( از منزلهاى ماه ) الهنعة است ، و آن منزل عبارت از دو ستاره‌اى درخشنده است ، و فاصله ميان آن دو به اندازه يك تازيانه ، و در كهكشان دنبال منزل

--> - ابن الاثير ، ج 1 ، ص 243 ، و لسان العرب ، ريشه « جدح » ملاحظه شود . [ كفچه پست : قاشق مخصوص قاووت يا هر نوع آرد از گندم و نخود و امثال آن ( فرهنگ معين ) . م . ] ( 34 ) - قلاص النجم بيست ستاره است كه ستاره دبران آنها را - به گمان عرب - در طلب ثريّا رانده است . لسان العرب ، ريشه « قلص » . ( 35 ) - در المخصّص ، ج 1 ، ص 15 آمده است : « اذا طلعت الدبران توقّدت الحزّان و استعرت الذبان و نشت الغدران » . ( 36 ) - ايّار : ماه سوم بهار از ماه‌هاى رومى . منتهى الأرب « أير » . - م . ( 37 ) - در المخصّص ، ج 9 ، ص 15 « عن النجعة » ضبط شده است . ( 38 ) - حزيران : ماه نهم از سال سريانى بين ايار و تموز . فرهنگ معين ، كلمه « حزيران » . - م .